Παρασκευή 20 Μαΐου 2011

Το καρότο που χάθηκε


Πέρασαν 2 ώρες που έχω ανοιχτό το livestream από την Μαδρίτη και κάθε λίγο που χτυπάει μια καμπάνα μου έρχεται η φράση της ημέρας: παμ’ πλατεία?

Πριν λίγους μήνες και ενώ ο Mubarak ήταν με τα, πολλά του, παπούτσια στο χέρι η πρόταση είχε ξαναπέσει στο τραπέζι. Η απόσταση τότε μεταξύ της πλατείας Tahrir και της πλατείας Συντάγματος φαινόταν τεράστια. Τα καλέσματα υπεραισιόδοξα και από τελείως λάθος κατευθύνσεις. Τίποτα δεν φαινόταν σωστό.  Πλέον που το ερώτημα είναι πόσο απέχει η Puerta del Sol από το κέντρο της Αθήνας… πάμε για άλλη μια έκπληξη?

Μιλώντας για εκπλήξεις είχαμε αρκετές, δεν μπορώ να πω. Από τον Δεκέμβριο του ’08 μέχρι την Τυνησία την Αίγυπτο και τώρα την Μαδρίτη πλέον μόνο να στοιχηματίσεις που θα είναι το επόμενο surprise party μπορείς. Η μεγαλύτερη από όλες όμως δεν είναι τόσο για τα γεγονότα ή την όποια κατάληξη τους, αλλά για αυτούς που τα πραγματοποιούν.

Και στο μεγαλύτερο ποσοστό τους δεν είναι άλλοι από την δική μου γενιά. Ξέρετε, αυτή του Warcraft, των Starbucks, του Lost και του Harry potter? Αυτή που έλιωνε στα pc κάθε μέρα, οι αδιάφοροι, που δεν είχε ένα Woodstock να επιδείξει ούτε καν ένα rave party της προκοπής. Δεν έζησε πολέμους δικτατορίες, τίποτα.. Αυτή που δεν γέμιζε το μάτι κανενός. Ούτε και το δικό μου μέχρι το ’08 οφείλω να ομολογήσω.

Big news everyone από εκεί που δεν το περιμένεις συνήθως σου έρχεται. Το κλασικό παράδειγμα υποεκτίμησης του αντίπαλου ίσως αποκτήσει νέο κεφάλαιο. Κάτι το οποίο δεν έκαναν με τους προηγουμένους από μας. Tους διέφθειραν, τους οργάνωσαν και τους απογοήτευσαν. Αφού βόλεψαν όσους μπορούσαν στο δημόσιο, τους φούσκωσαν τις κοιλιές με δανικά και υποσχεθήκαν ότι το party θα συνεχιστεί. Αλλά ο βασικότερος λόγος που τους κρατούσαν από τα παπάρια είναι ότι έδιναν απλόχερα ελπίδα.

Φυσικά δεν ήταν άλλη από το παλιό γνωστό κυνηγητικό καρότο  που στην διάρκεια αυτού του αιώνα έπαιζε όπου και να κοίταζες… don’t worry θα γίνεις και συ πλούσιος. Πόσες ζωές χάθηκαν κυνηγώντας το καρότο? Πόσος χρόνος? Από το χρηματιστήριο στο joker που είχε πάντα 10 εβδομάδες jakpot τα Χριστούγεννα το καρότο ήταν πάντα εκεί… μέχρι που ξαφνικά, για κάποιους, όχι μόνο είχε φαγωθεί αλλά και πρέπει να πληρωθεί πίσω .

Ποιος χρωστά περισσότερο και ποιος λιγότερο είναι η μεγάλη κουβέντα των καιρών η οποία ως συνήθως δεν έχει ουσία. Η ουσία είναι ότι το καρότο αγνοείται και μαζί του η μοναδική ελπίδα μιας ολόκληρης γενιάς που τα χαρακτηριστικά της είναι πρωτόγνωρα στην ιστορία.

Είναι αυτοί που έχουν για πρώτη φορά στην ιστορία του ανθρώπινου γένους απεριόριστη και αφιλτράριστη πρόσβαση σε κάθε πληροφορία. Αυτοί που μπορούν να απολαύσουν ότι τους ευχαριστεί εδώ και τώρα.  Μπορούν να επικοινωνήσουν με οποιονδήποτε οπουδήποτε χωρίς κανένα κόστος. Στην μια σελίδα τα νέα από την Λιβύη και στην άλλη live τι παίζει στην Μαδρίτη. Αναρωτιέμαι πραγματικά αν κάποιοι μετανιώνουν για την προτροπή: μάθε παιδί μου αυτό το διαβολομηχανημα θα είναι χρειαστεί στο βιογραφικό σου. Σίγουρα πάντως ο Mubarak και ο Ben Ali θα έδιναν και το δεξί τους μάτι για να μην πάει προς τα εκεί το internet αν είχαν μια δεύτερη ευκαιρία…και φυσικά απλά θα το έχαναν.

Δεν είναι για γέλια όπως δεν είναι τυχαίο ότι η αναγέννηση ακολούθησε το τυπογραφείο του Γουτεμβέργιου. Η τεχνολογία ήταν πάντα εδώ για να βοηθήσει τον άνθρωπο, να του καλύψει τις ανάγκες. Δεν ήταν ποτέ καλή ή κακή, απλά ένα εργαλείο. Και ένα εργαλείο που βοηθάει στην μετάδοση της πληροφορίας και την οργάνωση, χωρίς τους γαμoμεσάζοντες καθοδηγητές , μιας γενιάς που έχασε την ψεύτικη ελπίδα της είναι ένα απίστευτο όπλο. Ένας παράγοντας αλλαγής. Το μόνο που λείπει είναι η σταγόνα που θα ξεχειλίσει το ποτήρι.

Στην Αργεντινή ήταν το Corralito, πλαφόν στις ημερήσιες αναλήψεις, στην Τυνησία χρειάστηκε ένας άνθρωπος να βάλει φωτιά στο κορμί του, ξεφτιλισμένος από τους μπάτσους που του έτυχαν, μια φωτιά που επεκτάθηκε σε μια ήπειρο και τώρα ίσως περνά στην επόμενη. Αν αντέξουν και καταφέρουν κάτι οι Ισπανοί, δεν θα εξαπλωθεί στην Ευρώπη?
Και η βασική ερώτηση: Το δικό μας αφού ξέρουμε ότι αργά η γρήγορα θα το κάνει, χρειάζεται να ξεχειλίσει?

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο Facebook 20/5/2011

Δευτέρα 25 Οκτωβρίου 2010

"PriZOOns"

DSC_4674.jpg


     

Την Δευτέρα 4/10 το Αττικό Ζωολογικό επέτρεψε την ελεύθερη είσοδο στους χώρους του, καλώντας τους επισκέπτες να γιορτάσουν μαζί με τα ζώα την ημέρα της παγκόσμιας «γιορτής» τους. Ας παραβλέψουμε αν οι εορταζόμενοι θα ήθελαν ως δώρο να περάσουν την μέρα τους με 6.000 επισκέπτες που σε πολλές περιπτώσεις τα ενοχλούν, τα πειράζουν και τους ρίχνουν ακατάλληλες τροφές που προορίζονται για τα δικά μας στομάχια κι ότι ίσως να προτιμούσαν ένα ρεπό τελικά και ας εστιάσουμε στην εκπαιδευτική αξία μιας τέτοιας επίσκεψης αλλά και την προσφορά αυτού του είδους των επιχειρήσεων γενικότερα.

_DSC3782_DxO_raw.jpg
Θεωρητικά η εικόνα ενός φυλακισμένου πλάσματος θα έπρεπε να προκαλεί στους πάντες από θλίψη έως απέχθεια, όμως υπάρχουν δύο βασικά επιχειρήματα για την διατήρηση λειτουργίας των ζωολογικών πάρκων, πέρα φυσικά από το κέρδος για αυτούς που τα εκμεταλλεύονται. Η προστασία απειλουμένων ειδών, παρόλο που συνήθως ένα μικρό ποσοστό των φιλοξενούμενων ζώων αληθινά κινδυνεύουν με εξαφάνιση και η εκπαιδευτική τους προσφορά ως προς την δημιουργία περιβαλλοντικής συνείδησης στους επισκέπτες τους. Εκπαιδευτική αξία που φαίνεται να αναγνωρίζεται τόσο από το δικό μας εκπαιδευτικό μας σύστημα, με ένα μεγάλο μέρος των επισκεπτών του συγκεκριμένου πάρκου να προέρχονται από την διοργάνωση σχολικών εκδρομών, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο αφού οι ζωολογικοί κήποι, όπου υπάρχουν, αποτελούν πρώτης προτεραιότητας «αξιοθέατα» στους αντίστοιχους ταξιδιωτικούς οδηγούς.


JumpΤο γεγονός και μόνο της αιχμαλωσίας, είναι αρκετό για να δημιουργήσει ενστάσεις για την πραγματική εκπαιδευτική αξία της επίσκεψης σ΄έναν τέτοιο χώρο. Έρευνα[i] που έγινε σε Ζωολογικό Κήπο στην Νέα Υόρκη έδειξε ότι οι ενήλικοι επισκέπτες καθώς κινούνται ανάμεσα στα κλουβιά στέκονται να παρατηρήσουν κυρίως τα ζώα που είτε παρακαλούν για τροφή, είτε τρέφονται, ή κάνουν περίεργους ήχους. Οι ποιο συχνές εκφράσεις μάλιστα για να περιγράψουν ένα ζώο είναι οι εξής: 'cute', 'funny-looking', 'lazy', 'dirty', 'weird' and 'strange'. Ποια παραπάνω «γνώση» άραγε κερδίζει ο επισκέπτης που δεν του παρέχεται από ένα καλό ντοκιμαντέρ; Μπορεί να αποκτά ευκολότερα, μέσω της ζωντανής επαφής, κάποια από τα χαρακτηριστικά τους όμως ταυτόχρονα οι τίγρεις και τα λιοντάρια μετατρέπονται στο μυαλό του σε χαριτωμένα γατάκια ευτυχισμένα στα 30τ.μ. που τους αναλογούν. Πολλά παιδιά μάλιστα θέλουν να τα χαϊδέψουν. Ο επισκέπτης κερδίζει φυσικά την εμπειρία της άμεσης επαφής με τα ζώα αλλά και πάλι η θέση ισχύος από όπου την αποκτά την διαστρεβλώνει την ουσία της. Άλλωστε πόσο μακριά και εις βάρος πόσων ακόμα, θα φτάσουμε για μια εμπειρία; Αξίζει να φυλακίσουμε ένα δελφίνι που είναι συνηθισμένο να κάνει χιλιόμετρα στην ανοιχτή θάλασσα ώστε να το δούμε από κοντά; Κι αν τελικά οι ζωολογικοί κήποι δεν συμβάλουν ιδιαίτερα στην εκπαίδευση, γιατί την προβάλλουν με κάθε ευκαιρία;

Ball


Ίσως η απάντηση κρύβεται σε μια πιο πρόσφατη στατιστική μελέτη [ii]που έγινε για λογαριασμό της ένωσης ζωολογικών κήπων της Αμερικής (A.Z.A), η οποία χαιρετίστηκε από τους ίδιους σαν την πρώτη απόδειξη που τόσο καιρό έψαχναν, ότι οι επισκέψεις σε ζωολογικούς κήπους βελτιώνουν μακροπρόθεσμα την συμπεριφορά των επισκεπτών προς τα ζώα. Ο τρόπος που διεξήχθη όμως έχει κριθεί αναξιόπιστος από επιστημονική ομάδα που την μελέτησε[iii] καταλήγοντας ότι η έρευνα η οποία φιγούραρε στα περισσότερα site μελών της A.Z.A περιέχει 6 τουλάχιστον σοβαρά λάθη στην μεθοδολογία της και τον τρόπο διεξαγωγής της τα οποία και καταρρίπτουν τα συμπεράσματα της. Η προσπάθεια των ζωολογικών κήπων να ταυτίσουν την ύπαρξη τους με την εκπαίδευση φτάνοντας μέχρι το σημείο να δημιουργούν καινούργιες λέξεις όπως ο όρος edutainment,(από τις λέξεις education + entertainment) τον οποίο ανακαλύπτουμε στην σελίδα που αποδίδει τον σκοπό του Αττικού πάρκου, προφανώς συμβαίνει διότι τα ζωολογικά πάρκα είναι, στην πλειοψηφία τους, ιδιωτικές επιχειρήσεις και σκοπός τους ήταν και θα είναι το κέρδος. Παλιότερα δεν ήταν υποχρεωμένα να προβάλλουν τον περιβαλλοντικό τους χαρακτήρα. Μια βόλτα στον ζωολογικό κήπο σήμαινε ένα πράγμα και μόνο, την διασκέδαση του επισκέπτη του. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που μερικές δεκαετίες πριν, κανένας δεν θεωρούσε αναγκαία την δημιουργία ενός κινήματος ενάντια στο τσίρκο και τις απαράδεκτες συνθήκες διαβίωσης των ζώων σ΄αυτo, με την ίδια λογική που ο αρκουδιάρης τριγυρνούσε στους δρόμους σκορπίζοντας μόνο ανυποψίαστα γέλια και την παραμικρή σκέψη για την ίδια την αρκούδα. Όμως με τα οικοσυστήματα να καταρρέουν, τις συνέπειες τις κλιματικής αλλαγής να γίνονται όλο και πιο εμφανείς και τους πολίτες-πελάτες να αρχίζουν, έστω αργά και βασανιστικά, να αντιλαμβάνονται την άρρηκτη σχέση της ανθρώπινης ζωής με την φύση, η «κούρσα» για το ποιός φαίνεται πιο «πράσινος» μπορεί να σημαίνει και το ποιος θα συνεχίσει να έχει έσοδα. Με δεδομένο πλέον ότι το προϊόν τους ουσιαστικά απαιτεί να αιχμαλωτίζουν ή να εκτρέφουν σκλάβους για την διασκέδαση μας, δεν θα μπορούσαν να μην φορέσουν το πράσινο κουστούμι τους το οποίο γράφει με μεγάλα γράμματα στη πλάτη: Προστατεύω το περιβάλλον, σέβομαι τα ζώα και δείτε… Έχω και εκπαιδευτικό του χαρακτήρα! «Edutainmenation for all».


Just missedΑν όντως πίστευαν σε αυτά που προβάλλουν θα χρησιμοποιούσαν τουλάχιστον τους πόρους και τις εγκαταστάσεις τους για την αποκατάσταση τραυματισμένων ζώων και την επιστροφή τους στο φυσικό τους περιβάλλον. Προς το παρών όμως οφείλουν τουλάχιστον να παρέχουν όσο το δυνατόν καλύτερες συνθήκες διαβίωσης.Είναι απελπιστικό το θέαμα δύο θαλάσσιων λεόντων σε μια πισίνα που θυμίζει μεγάλη μπανιέρα όπως τραγικό είναι και το οικολογικό show που παραδίδουν τα 4 δελφίνια με μπάλες στεφάνια και άφθονες τούμπες στην πισίνα κολυμβητηρίου που τους αναλογεί, είτε αυτή είναι νόμιμη είτε παράνομη, σύμφωνα με δημοσίευμα της «Καθημερινής»[iv] και κατά το οποίο η συγκεκριμένη έχει φτιαχτεί με επεκτάσεις που δεν έχουν πάρει άδεια.


_DSC3722_DxO_raw.jpgΌμως και ο επισκέπτης, από την δική του πλευρά, δεν είναι άμοιρος ευθυνών. Ακόμη και αν όπως έγραψε ο Kant, πιστεύει ότι «δεν έχουμε καμία ηθική υποχρέωση απέναντι στα ζώα» και όχι ότι « η ηθική πρόοδος μιας χώρας φαίνεται από την συμπεριφορά των ανθρώπων της προς τα ζώα» όπως υποστήριζε ο Γκάντι, το ότι επιλέγει το πάρκο για την Σαββατιάτικη έξοδο του σαν alternative στο mall μάλλον αποδεικνύει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν έχει πληρώσει το καθόλου ευτελές αντίτιμο του εισιτήριου με πρωταρχικό σκοπό την γνώση, όπως εξυπηρετεί τους ιδιοκτήτες τέτοιων χώρων να διακηρύττουν, αλλά την εύκολη διασκέδαση. Διαφορετικά θα μπορούσε να επισκεφτεί τα ζώα σε εθνικά πάρκα και δρυμούς, συνειδητοποιημένος για το που βρίσκεται και τι κάνει, απολαμβάνοντας μια πραγματικά ανώτερη εμπειρία και συνδυάζοντας την ψυχαγωγία του με την αληθινή επαφή του με τα ζώα στο αληθινά φυσικό τους περιβάλλον. Εκεί που τελειώνοντας την βόλτα του δεν θα άφηνε το αντικείμενο του θαυμασμού του ασφαλές στο κλουβί του, στην ίδια στάση μέχρι το τέλος της ζωής του. Χωρίς να προβληματίζεται για την επιβίωση πόσο μάλλον για την ζωή του κάθε είδους και το χειρότερο δικαιώνοντας στον μυαλό του την κυρίαρχη αντίληψη του σύγχρονου ανθρώπου ότι έχει επικρατήσει της φύσης και μπορεί πλέον να θαυμάζει το έμψυχο «περασμένο μεγαλείο» της κλεισμένο πίσω από κάγκελα, με τα ίδια συναισθήματα που θαυμάζει έργα τέχνης, αντικείμενα και σκεύη περασμένων εποχών πίσω από τις προθήκες ενός μουσείου.


_DSC3777_DxO_raw.jpgΕίναι καιρός να εξελιχτεί η αντιμετώπιση μας απέναντι στην φύση. Όπως αφήσαμε πίσω το τσίρκο, όπως καταδικάζουμε τις κυνομαχίες και την δολοφονία των αδέσποτων πρέπει να αξιολογήσουμε και τις επιπτώσεις των ζωολογικά πάρκων. Στα λόγια του Henry Beston, πατέρα του σύγχρονου περιβαλλοντικού κινήματος: «Χρειαζόμαστε μια διαφορετική, σοφότερη και ίσως ποιο μυστικιστική άποψη για τα ζώα. Σε ένα κόσμο αρχαιότερο και πιο ολοκληρωμένο από τον δικό μας τα ζώα κινούνται και δρουν ολοκληρωμένα. Προικισμένα με επεκτάσεις των αισθήσεων που εμείς χάσαμε ή δεν αποκτήσαμε ποτέ. Ζώντας από φωνές που ποτέ δεν θα ακούσουμε. Δεν είναι όμοιά μας. Δεν είναι κατωτέρα μας. Είναι άλλα έθνη. Πιασμένα μαζί μας στο δίχτυ της ζωής και του χρόνου. Φυλακισμένα μαζί μας στο μεγαλείο και την επώδυνη προσπάθεια της ζωής στη γη.»


[i] Ludwig, E.G. 1981. Study of Buffalo Zoo. In M. Fox (ed.), International
Journal for the Study of Animal Problems. Washington, DC: Institute
for the Study of Animal Problems. As cited in Against Zoos by Dale Jamieson
http://www.animal-rights-library.com/texts-m/jamieson01.htm
[ii] Why Zoos & Aquariums Matter:
Assessing the Impact of a Visit to a Zoo or Aquarium http://www.aza.org/uploadedFiles/Education/why_zoos_matter.pdf
[iii] Do Zoos and Aquariums Promote Attitude Change in Visitors? A Critical Evaluation of the
American Zoo and Aquarium Study www.nbb.emory.edu/faculty/personal/documents/MarinoetalAZAStudy.pdf
[iv] http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_oiko1_1_08/09/2010_1292550


DSC_4738.jpg